محصولات پلاستیکی در جامعه امروزی دارای کاربردهای بسیاری است که روش ها و دستگاه های مختلفی جهت تولید این محصولات تولید شده اند. ماده اولیه ای که در این دستگاه ها استفاده میشود میتواند به صورت پودری، گرانولی و یا پرک باشد که در میان آن ها گرانول به دلیل داشتن مزیت های فراوانی که دارد در اکثر روش های تولید، به عنوان ماده اولیه برای تولید نهایی استفاده میشود. برخلاف عقیده برخی از افراد، گرانول نوعی پلیمر نیست بلکه شکل خاصی از مواد پلیمری است که از حالت پودری به اجسام دانه مانند تبدیل شده است. در ادامه به بررسی بیشتر آن خواهیم پرداخت.
گرانول چیست؟
گرانول نوعی شکل از پلیمر است که به صورت دانههای کوچک و یکنواخت تولید میشود. این دانهها از پلیمرهایی که در پتروشیمی تولید شدهاند، پس از فرآیند اکسترود شدن به کمک دستگاههای برش، ایجاد میشوند. گرانولها به دلیل کاربردهای گسترده در صنایع مختلف از جمله پلاستیکسازی، ساختمان، داروسازی و کشاورزی، اهمیت زیادی دارند. یکی از اصلیترین کاربردهای گرانول، استفاده در دستگاه تزریق پلاستیک است که برای تولید انواع محصولات پلاستیکی مانند بطریها، قطعات صنعتی، لوازم خانگی و تجهیزات پزشکی به کار میروند.
با توجه به تنوع بالای دستگاههای تزریق پلاستیک، شناخت دقیق کاربرد هر نوع دستگاه در صنعت اهمیت بالایی دارد. در صفحه کاربرد دستگاه تزریق پلاستیک در صنایع مختلف اطلاعات کاملتری در این زمینه ارائه شده است.
مواد گرانولی (Granular Matter) شامل ذرات جامدی هستند که بسته به شرایط میتوانند ویژگیهای جامد، مایع یا گاز را از خود نشان دهند. این مواد در صنایع مختلف از جمله تزریق پلاستیک کاربرد گستردهای دارند. در فرآیند تزریق پلاستیک، گرانولهای پلیمری به عنوان ماده اولیه مورد استفاده قرار میگیرند و پس از ذوب، به داخل قالب تزریق میشوند تا شکل نهایی را بگیرند. به گفته پاتریک ریچارد، مواد گرانولی پس از آب، دومین مادهای هستند که بیشترین دستکاری صنعتی را تجربه میکنند.
انواع گرانول و کاربردهای آن
- گرانولهای پلاستیکی: مورد استفاده در تولید قطعات خودرو، بطری، لوله و محصولات پلیمری.
- گرانولهای فلزی: برای ریختهگری و ساخت قطعات فلزی.
- گرانولهای سرامیکی: در تولید کاشی، سرامیک و مواد نسوز.
- گرانولهای کشاورزی: بهعنوان کودهای اصلاحکننده خاک.
- گرانولهای غذایی: برای مکملهای خوراکی و خوراک دام.
روند تولید گرانول و روشهای مختلف آن
گرانول نوعی ماده اولیه است که در صنایع مختلف از جمله پلاستیک، فلزات، سرامیک و کشاورزی کاربرد دارد. فرآیند تولید گرانول شامل ذوب، شکلدهی و برشدهی است که بسته به نوع محصول و نیاز صنعت، روشهای مختلفی برای آن وجود دارد. در ادامه به مهمترین روشهای تولید گرانول میپردازیم.
روشهای تولید گرانول
روش برش زیر آب: در این روش، مواد اولیه پس از ذوب شدن از صافیهای مخصوص عبور کرده و درون آب سرد بهسرعت برش داده میشوند. این روش باعث خنکسازی سریع و یکنواختی دانههای گرانول میشود.
روش برش با رینگ: گرانولهای تولیدی در این روش به شکل دانههای عدس هستند. مواد مذاب در یک محفظه مخصوص قرار گرفته و توسط جریان آب سرد اطراف مخزن برش داده میشوند.
روش خشک کردن: در این فرآیند، مواد پس از ذوب و عبور از توریهای ریز، از طریق مسیرهای لولهای حرکت کرده و با خشک شدن در طول مسیر، به گرانول تبدیل میشوند.
روش تولید با دستگاه اکسترودر: یکی از سادهترین و پرکاربردترین روشها که در صنایع پلاستیک ایران نیز رایج است. در این روش، مواد اولیه توسط دستگاه اکسترودر ذوب و سپس به شکل دانههای ریز گرانولی برش داده میشوند.
مزایای استفاده از گرانول
کیفیت یکنواخت: شکل و اندازه ثابت گرانولها، کیفیت نهایی محصولات را بهبود میبخشد.
سهولت حملونقل: گرانولها نسبت به مواد خام، حملونقل آسانتر و کمهزینهتری دارند.
کاهش هزینه تولید: استفاده از گرانولهای بازیافتی، هزینه تولید را بهطور چشمگیری کاهش میدهد.
کاربرد گرانول
یکی از کاربردهای مهم گرانولهای تولیدی، استفاده در تولید کفپوشهای دانه لاستیکی است که این نوع کفپوشها در مکانهایی مانند پارکها، باشگاهها و فضاهای بازی کودکان به کار میروند و از مزایای آنها میتوان به مقاومت بالا و کاهش آسیبهای ناشی از زمینخوردگی اشاره کرد.
یکی از رو به گسترشترین و مهمترین بخشهای صنعت پلاستیک، بخش بازیافت ضایعات پلاستیک به گرانولهای قابل استفاده مجدد برای سایر تولیدکنندگان است. مواد اولیه این صنعت، لاستیکهای فرسوده و دپو شده در مناطق مختلف کشور بوده که بهوفور در ایران یافت میشوند و سالیانه چندین هزار تن به حجم آنها اضافه میگردد.
محصول تولید شده این ماشینآلات، شامل پودر لاستیک و گرانول لاستیک استاندارد است که به عنوان ماده اولیه در صنایع بسیاری کاربرد دارد. از جمله این صنایع میتوان به تولید انواع کفپوشها، انواع تقویتکنندهها، جایگزین در رنگها، آسفالت، بتن، سوخت اصلی کوره، ماده اولیه لاستیکسازی و … اشاره کرد که در داخل و خارج از کشور مورد استفاده قرار میگیرند.
گرانول در پزشکی چیست؟
گرانول در پزشکی به ذرات ریز و منظم مواد جامدی گفته میشود که معمولاً برای تهیه داروها، مکملها و پوششدهی قرصها بهکار میرود. این ذرات باعث بهبود انحلال، یکنواختی و قابلیت جذب بهتر داروها در بدن میشوند و نقش مهمی در بهینهسازی فرمولاسیون دارویی دارند.
عوامل موثر بر قیمت گرانول
عوامل مختلفی بر قیمت گرانول تاثیرگذار می باشد که در ادامه به تشریح هر یک میپردازیم:
- رنگ مصرفی: از عوامل بسیار موثر بر قیبمت رنگ است، نوع بی رنگ گرانترین نوع رنگ و بعد از آن نیز رنگ های روشن و شفاف همانند زرد و آبی از محبوبیت بالایی برخوردار است و در نهایت رنگ های تیره ارزان ترین میباشند.
- خلوص مواد: جهت تشخیص ناخالصی، مواد گرانولی آزمایش خواهند شد، تست خاکستر برای ناخالصی های غیر پلیمری و برای ناخالصی های پلمیری نیز از تست DST استفاده میشود.
- نوع پلاستیک: پلاستیک های مهندسی گران تر هستند و حتی ضایعات آن ها نیز از انواع دیگر از قیمت بالاتری برخوردار هستند. جهت تولید مواد اولیه پلیمر، ضایعات پلاستیک را جداسازی و از بازیافت آن، جهت کاهش هزینه استفاده مینمایند. هرچه خواص پتروشیمی این مواد بیشتر باشند ارزش بالاتری نیز خواهند داشت.
به صورت کلی قیمت گرانول بازیافتی نسبت به گرانول نو پایین تر است ولی با یکسری روش ها کیفیت گرانول های غیر نو افزایش یافته که این امور هم باعث تفاوت قیمت در گرانول های بازیافتی خواهد شد.
سوالات متداول مرتبط با مقاله گرانول
1. گرانول چیست و چه تفاوتی با پلیمر دارد؟
گرانول نوعی از پلیمر است که به شکل دانههای کوچک و یکنواخت تولید میشود و برای فرآیندهایی مانند تزریق پلاستیک یا اکستروژن آمادهسازی شده است. پلیمر ماده خام اولیه است، در حالی که گرانول شکل فرآوریشده آن محسوب میشود.
2. گرانول چگونه تولید میشود؟
گرانولها از ذوب پلیمر در دستگاه اکسترودر و برش آن به وسیله کاتر تولید میشوند. این فرآیند باعث یکنواخت شدن اندازه دانهها میشود.
3. چه موادی میتوانند به گرانول تبدیل شوند؟
تقریباً تمامی پلیمرها، از جمله پلیاتیلن (PE)، پلیپروپیلن (PP) و پلیوینیل کلراید (PVC)، میتوانند به گرانول تبدیل شوند.
4. گرانول چه کاربردهایی دارد؟
گرانول در صنایع مختلفی مانند پلاستیکسازی، تولید لوازم خانگی، صنعت خودرو، داروسازی، کشاورزی و تولید کفپوشهای لاستیکی استفاده میشود.
5. تفاوت گرانول بازیافتی و گرانول خام چیست؟
گرانول خام از پلیمرهای جدید و دستنخورده تولید میشود و دارای خواص مکانیکی بهتر است. در مقابل، گرانول بازیافتی از مواد پلیمری بازیافتی ساخته شده و ممکن است کیفیت پایینتری داشته باشد.
